นิทานชาดก

นิทานชาดก มิใช่เรื่องที่แต่งขึ้นเพื่อสอนคุณธรรม
แต่นิทานชาดก คือ เรื่องในอดีตชาติของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
นิทานธรรมะที่พระองค์ทรงแสดงไว้แล้วอย่างแท้จริง  

 

นิทานชาดก คือ เรื่องราวหรือชีวประวัติในอดีตชาติของพระพุทธเจ้า เรื่องราวอดีตชาติที่พระองค์เป็นพระโพธิสัตว์บำเพ็ญบารมีเพื่อตรัสรู้อยู่ พระองค์ทรงนำมาเล่าให้พระสงฆ์ และอุบาสก อุบาสิกา ฟังในโอกาสต่าง ๆ ซึ่งพระพุทธเจ้าได้เสวยพระชาติเป็นพระโพธิสัตว์นับพันชาติ โดยทรงเกิดเป็นมนุษย์บ้าง เป็นสัตว์บ้าง แต่ที่รู้จักกันโดยทั่วไป คือ 10 ชาติสุดท้ายที่เรียกว่า ทศชาติชาดก และชาติสุดท้ายที่สุดที่ทรงเกิดเป็นพระเวสสันดร จึงเรียกเรื่องพระเวสสันดรนี้ว่า เวสสันดรชาดก

ความแตกต่างของนิทานชาดกจากนิทานทั่วไป มีความหมายแตกต่างจากนิทานที่เล่ากันทั่วไป คือ ชาดกเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นจริง แต่นิทานเป็นเรื่องที่แต่งขึ้น เหตุที่พระพุทธเจ้าได้ยกนิทานชาดกมาเล่า พระพุทธเจ้าทรงแสดงธรรมแก่ผู้ใดจะทรงยกชาดก ซึ่งเป็นนิทานอิงธรรมมาเล่าเป็นบุคคลาธิษฐาน คือเป็นวิธีการสอนแบบยกเอาเรื่องราวนิทานมาประกอบ เพื่อให้ผู้ฟังเข้าใจง่าย แทนที่จะสอนธรรมะกันตรงๆ สาระสำคัญของนิทานชาดก อยู่ที่คุณงามความดีและอยู่ที่คติธรรมในนิทานนั้นๆ

๐๑ สสปัณฑิตชาดก กระต่ายผู้สละชีวิต

๐๒ ติติรชาดก     บาปเกิดจากความจงใจ

๐๓ ทุททุภายชาดก     กระต่ายตื่นตูม

๐๔ พรหมทัตตชาดก     การขอ

๐๕ กากาติชาดก     นางกากี

๐๖ ราโชวาทชาดก     คุณสมบัติของผู้นำ

๐๗ ลฏุุกิกชาดก     นางนกไส้

๐๘ สุวรรณมิคชาดก     พญาเนื้อทอง

๐๙ สาลิยชาดก     หมอผู้โชคร้าย

๑๐ อาวาริยชาดก     ค่าจ้างเรือ

๑๑ กุกกุฏชาดก     พญาไก่ป่า

๑๒ ขุรปุตตชาดก     พระราชาผู้รู้เสียงสัตว์

๑๓ สุวรรณกักกฏกชาดก     ปูทองผู้ฉลาด

๑๔ สุตนชาดก     ชายหนุ่มปราบยักษ์

๑๕ ทัพพปุบผาชาดก     แบ่งกันไม่ลงตัว

๑๖ มหากปิชาดก     คุณธรรมของหัวหน้า

๑๗ อัฏฐสัททชาดก     เสียงสัตว์ ๘ ชนิด

๑๘ ทิปิชาดก     แพะกับเสือเหลือง

๑๙ มหาสุวราชชาดก     พญานกแขกเต้าผู้สันโดษ

๒๐ มูติสาชาดก     มองในเวลาที่ไม่ควรมอง

๒๑ มหธัมมปาลชาดก     ตระกูลที่ไม่ตายวัยหนุ่ม

๒๒ หริตจชาดก     ดาบสฌานเสื่อม

๒๓ มาตุโปสกชาดก     พญาช้างยอดกตัญญู

๒๔ ผันทนชาดก     หมีกับไม้ตะคร้อ

๒๕ ชวนหังสชาดก     ความเร็วของพญาหงส์

๒๖ ตักการิยชาดก     ตายเพราะปาก

๒๗ สาลิเกทารชาดก     พญานกแขกเต้ายอดกตัญญู

๒๘ มหาอุกกุสชาดก     สัตว์ ๔ สหาย

๒๙ มหาโมรชาดก     พญานกยูงทอง

๓๐ สัตติคุมพชาดก     พี่น้องยังต่างใจกัน

๓๑ กุมภชาดก     กำเนิดสุรา

๓๒ ฉัททันตชาดก     พญาช้างฉัททันต์

๓๓ ปัณฑรกาชาดก     นาคกับพญาครุฑ

๓๔ พระสุบินชาดก     พระมหาสุบิน ๑๖ ข้อ

๓๕ กูฏวาณิชชาดก     พ่อค้าโกง

๓๖ ปัณณิกชาดก     พ่อลองใจลูกสาว

๓๗ คูถปาณกชาดก     หนอนท้าสู้กับช้าง

๓๘ สีลวิมังสชาดก     ความลับไม่มีในโลก

๓๙ สุชาตกุมารชาดก     ลูกสอนพ่อ

๔๐ การันทิยชาดก     ลูกศิษย์สอนอาจารย์

๔๑ สิคาลชาดก     ราชสีห์ ๘ พี่น้อง

๔๒ สูกรชาดก     หมูท้าชนราชสีห์

๔๓ คุณชาดก     ราชสีห์ตกหล่ม

๔๔ วินีลกชาดก     กาเทียมหงส์

๔๕ คิชฌชาดก     พญาแร้ง

๔๖ นกุลชาดก     พังพอนกับงู

๔๗ อุปสาฬหกชาดก     หาที่ตาย

๔๘ สมิทธิชาดก     ไม่รู้เวลาตาย

๔๙ สกุณัคฆิชาดก     เหยี่ยวภูเขา

๕๐ อรกชาดก     อานิสงส์การแผ่เมตตา

๕๑ กัลยาณธรรมชาดก     บวชเพราะแม่ยาย

๕๒ ทุพภิยมักกฏชาดก     นิสัยของลิงชั่ว

๕๓ อาทิจจุปัฏฐานชาดก     ลิงไหว้พระอาทิตย์

๕๔ กฬายมุฏฐิชาดก     ลิงโลภมาก

๕๕ ตินทุกชาดก     อุบายหนีตาย

๕๖ สตธรรมชาดก     อาหารไม่บริสุทธิ์

๕๗ คิริทัตตชาดก     ม้าขาเป๋

๕๘ นันทิวิสาลชาดก     โคนันทิวิสาล

๕๙ สุวัณณหังสชาดก     หงส์ทองคำ

๖๐ สีหจัมมชาดก     ลาปลอมเป็นราชสีห์

๖๑ สีลานิสังสชาดก     อานิสงส์ของศีล

๖๒ รุหกชาดก     อาจารย์รุหกะ

๖๓ ปัพพตูปัตถรชาดก     อภัยโทษ

๖๔ ราชชาดก     ความจริงที่ไม่ควรพูด

๖๕ คหปติชาดก     ผู้ใหญ่บ้านทวงหนี้ไม่ถูกเวลา

๖๖ สาธุศีลชาดก     ตำราเลือกลูกเขย

๖๗ พันธนาคารชาดก     เรือนจำที่แท้จริง

๖๘ ขันธปริตตชาดก     พระปริตป้องกันสัตว์ร้าย

๖๙ คังเคยยชาดก     เต่าชอบโอ้อวด

๗๐ กรุงคมิคชาดก     ความร่วมมือกัน

๗๑ สุงสุมารชาดก     ลิงเจ้าปัญญา

๗๒ กันทคลกชาดก     นกหัวขวานตายเพราะไม้แก่น

๗๓ กัจฉปชาดก     เต่าตายเพราะปาก

๗๔ กูฏวาณิชชาดก     คดีหนูกินผาลเหล็ก

๗๕ ครหิตชาดก     ลิงติเตียนมนุษย์

๗๖ จุลลนันทิยชาดก     ลิงสองพี่น้อง

๗๗ วีณาถูณชาดก     วัยรุ่นวุ่นรัก

๗๘ หริตมาตชาดก     กบเขียว

๗๙ มณีกัณฐชาดก     ขอในสิ่งที่ไม่ควรขอ

๘๐ คามณิจันทชาดก     พระราชกุมารผู้อัจฉริยะ

๘๑ ปทุมชาดก     ชายจมูกแหว่ง

๘๒ สุวรรณกักกฏกชาดก     ปูทอง

๘๓ สุชาตาชาดก     สะใภ้เศรษฐี

๘๔ อุลูกชาดก     กากับนกเค้า

๘๕ พยัคฆชาดก     ประโยชน์ของสัตว์ป่า

๘๖ ลาภครหิกชาดก     วิธีการหลอกลวง

๘๗ มัจฉทานชาดก     บุญที่ให้ทานแก่ปลา

๘๘ อันตชาดก     คนชั่วสรรเสริญกันเอง

๘๙ สมุททชาดก     กากินน้ำทะเล

๙๐ ชวสกุณชาดก     นกหัวขวานกับราชสีห์

๙๑ มังสชาดก     วาทศิลป์

๙๒ ตัณฑุลนาฬิชาดก     ราคาข้าวสาร

๙๓ มฆเทวชาดก     บวชเพราะผมหงอก

๙๔ วาตมิคชาดก     อำนาจของรส

๙๕ ขราทิยชาดก     ตายเพราะไม่เรียน

๙๖ ติปัลลัตถมิคชาดก     เล่ห์กลลวงนายพราน

๙๗ มตกภัตตชาดก     แพะรับบาป

๙๘ อายาจิตภัตตชาดก     การเปลื้องตน

๙๙ กุรุงคมิคชาดก     กวางเจ้าปัญญา

๑๐๐ มหิลามุขชาดก     การเสี้ยมสอน

๑๐๑ มุณิกชาดก     หมูมุณิกะ

๑๐๒ สัมโมทมานชาดก     นกกระจาบ

๑๐๓ วัฏฏกชาดก     นกคุ่มโพธิสัตว์

๑๐๔ ติตติรชาดก     ลำดับอาวุโส

๑๐๕ พกชาดก     นกกระยางเจ้าเล่ห์

๑๐๖ มกสชาดก     ฆ่ายุง

๑๐๗ อารามทูสกชาดก     ลิงโง่

๑๐๘ เวทัพพชาดก     อาจารย์ขมังเวทย์

๑๐๙ นักขัตตชาดก     ประโยชน์ของฤกษ์

๑๑๐ วานรินทชาดก     ลิงเจ้าปัญญา

๑๑๑ เภริวาทชาดก     การทำเกินประมาณ

๑๑๒ อสาตมันตชาดก     มนต์มายาหญิง

๑๑๓ ตักกชาดก     ลักษณะของหญิง

๑๑๔ ทุรานชาดก     ภาวะของหญิงรู้ได้ยาก

๑๑๕ มุทุลักขณชาดก     อำนาจแห่งความงาม

๑๑๖ อุจฉังคชาดก     หญิงเจ้าปัญญา

๑๑๗ สาเกตชาดก     คนระลึกชาติได้

๑๑๘ วรุณชาดก     การทำไม่ถูกขั้นตอน

๑๑๙ สีลวนาคชาดก     พญาช้างสีลวะ

๑๒๐ สัจจังกิรชาดก     คนอกตัญญู

๑๒๑ รุกขธัมมชาดก     ธรรมสำหรับต้นไม้

๑๒๒ มัจฉชาดก     ปลาขอฝน

๑๒๓ สุราปานชาดก     เหตุห้ามภิกษุมิให้ดื่มสุรา

๑๒๔ กาฬกัณณิชาดก     มิตรแท้

๑๒๕ อัตถัสสทวารชาดก     ประตูแห่งประโยชน์

๑๒๖ มงคลชาดก     หนูกัดผ้า

๑๒๗ กุหกชาดก     ดาบสขี้โกง

๑๒๘ อกตัญญูชาดก     ผลของคนอกตัญญู

๑๒๙ ลิตตชาดก     ลูกสกาอาบยาพิษ

๑๓๐ มหาสารชาดก     คนที่เหมาะสมกับเหตุการณ์

๑๓๑ วิสสาสโภชนชาดก     การไว้วางใจ

๑๓๒ นามสิทธิชาดก     ชื่อนั้นสำคัญไฉน

๑๓๓ สาลิตตกชาดก     คนมีศิลปะ

๑๓๔ มิตจินตีชาดก     ปลาเจ้าปัญญา

๑๓๕ อนุสาสิกชาดก     ดีแต่สอนคนอื่น

๑๓๖ ติตติรชาดก     ตายเพราะปาก

๑๓๗ วัฏฏกชาดก     นกกระจาบเจ้าปัญญา

๑๓๘ อกาลราวิชาดก     ไก่ขันไม่เป็นเวลา

๑๓๙ กุสนาฬิชาดก     ประโยชน์ของการคบมิตร

๑๔๐ มูสิชาดก     หนูถูกหลอก

๑๔๑ สุวรรณหังสชาดก     โลภมากลาภหาย

๑๔๒ โคธชาดก     ฤาษีกินเหี้ย

๑๔๓ วิโรจนชาดก     สุนัขจิ้งจอกอยากเป็นผู้นำ

๑๔๔ สัญชีวชาดก     ปลุกมันขึ้นมาฆ่า